CAO 2.0: iedereen doet mee
Natuurlijk kunnen werkgevers méér dan nu gebeurt afspraken maken met individuele medewerkers. Maar als het aan jongeren ligt, blijft de collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) bestaan. Maar deze moet dan wel op een andere manier tot stand komen om méér werknemers te betrekken bij de keuzes die worden gemaakt in de CAO.
Dat blijkt uit een wedstrijd (“battle of concepts“) die het Nederlands Centrum voor Sociale Innovatie heeft uitgeschreven onder studenten en jonge professionals.
Het Nederlands Centrum voor Sociale Innovatie (NCSI) noemt verschillende redenen waarom er aanleiding is om eens goed na te denken over de toekomst van de CAO:
Vakbonden
Past de huidige CAO-praktijk nog wel bij deze trends? Een praktijk waarin werkgevers onderhandelen met vakbonden die vooral het snel slinkend aantal leden vertegenwoordigt dat een vast arbeidscontract heeft.
Op zoek naar ideeën voor een CAO nieuwe stijl heeft NCSI een wedstrijd uitgeschreven onder studenten en jonge professionals via de site Battle of concepts. Dat heeft tot 35 vernieuwende concepten geleid. Een jury onder leiding van Hans van der Steen, directeur arbeidsvoorwaardenbeleid van werkgeversvereniging AWVN, heeft de ideeën van de jongeren beoordeeld.
Collectieve afspraken
Het viel de jury op dat alle inzenders vinden dat collectieve afspraken over arbeidsvoorwaarden moeten blijven. De meesten van hen willen in ieder geval het salarissysteem en het pensioen collectief regelen.
Maar volgens de wedstrijd-deelnemers moeten afspraken over de arbeidsduur zoveel mogelijk op individueel niveau worden gemaakt. Bijvoorbeeld via een jaarurennorm. Deze stelt de werkgever in staat het werk effectief te spreiden en geeft werknemers meer mogelijkheden om werk en privé te combineren.
Iedereen doet mee
Verder vinden de meeste deelnemers dat CAO’s op een andere manier tot stand moeten komen. Zij zien nog steeds een rol voor de vakbonden, maar eerder als expert op het terrein van arbeidsvoorwaarden dan als belangenbehartiger voor hun leden.
Bij de totstandkoming van een CAO moeten alle medewerkers mee kunnen doen. Zij moeten ideeën kunnen aandragen en meebeslissen over de prioriteiten in de CAO. Om dit te organiseren, willen de inzenders volop gebruik maken van communicatietechnologie (bijvoorbeeld via een CAO-intranetsite) en sociale media.
Zo stelt Marieke van Essen, student aan de Universiteit van Amsterdam, een online CAO-platform voor waar medewerkers tijdens het hele CAO-traject kunnen worden geraadpleegd en geïnformeerd.
Van Essen die uiteindelijk de wedstrijd heeft gewonnen, oppert daarnaast om de collectieve arbeidsvoorwaarden ook gedeeltelijk open te stellen voor ZZP-ers. Via een zogenaamde basisregeling voor ZZP-ers moet deze groep toegang krijgen tot scholingsfondsen, de collectieve pensioenregeling en de arbeidsongeschiktheids-verzekering.
Meer lezen?
Inspiratiebundel CAO vernieuwing: jongeren aan het woord.
Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.
|

Monday 12 July 2010 om 09:15
[...] Dit blogartikel was vermeld op Twitter door IPRC recruitment, Personeelslog en Werknieuws. Werknieuws heeft gezegd: Personeelslog: CAO 2.0: iedereen doet mee http://bit.ly/d7Rlqh [...]
Monday 12 July 2010 om 11:41
Leuke ideeën, hoewel je je moet afvragen of de CAO wel echt toekomst heeft. Waarom kan je geen individuele afspraken maken? Denk aan pensioenen, hoe vreemd is dat stelsel eigenlijk als je bedenkt dat het nog uit gaat van ‘een leven bij één bedrijf’ of in ieder geval ‘een leven in één branche / sector’. Dat systeem is totaal klantonvriendelijk (wat je merkt als je switched of heaven forbid voor jezelf begint).
Wat overigens wel weer grappig is, is dat bij KPN er nu gewoon heel openlijk wordt gecommuniceerd over het CAO proces (de directeur HR blogt er op het interne sociale netwerk over) waardoor er al veel meer begrip is. Je kan zelfs je nu afvragen of de directeur HR niet (vanwege de reacties) een beter beeld heeft van wat de medewerkers willen dan de vakbond… Natuurlijk doel ik dan op alle medewerkers, niet enkel de vakbondsleden, daar maakt een interne sociaal netwerk geen onderscheid in… eigenlijk wel zo goed hè?
Monday 12 July 2010 om 21:51
@Bas. Je snijdt verschillende interessante vragen aan.
1. Heeft de CAO wel echt toekomst?
Ik vermoed dat zowel voor de werkgever als voor werknemers een kader (bijvoorbeeld een CAO) wel zo praktisch is. Al kan dat veel meer ruimte bieden voor individuele keuzes dan we nu gewend zijn. Zo’n kader maakt in ieder geval voor werknemers de beloningen redelijk transparant.
2. Moeten de pensioenen wel collectief worden geregeld?
Dat pensioenen vaak klantonvriendelijk zijn, ben ik snel met je eens. Tegelijkertijd zie ik nog wel voordelen in het collectief regelen van een pensioen. Praktisch (lagere kosten), maar ook principieel (solidariteit tussen verschillende generaties). Daarnaast blijkt steeds uit onderzoek dat veel werknemers zich weinig interesseren voor hun pensioen. Je kunt dat overigens ook als een argument zien om mensen juist zelf afspraken hierover te maken.
3. Heeft de vakbond nog wel een rol bij CAO-onderhandelingen?
Ik vermoed dat een onafhankelijke expert die werknemers bijstaat, een duidelijke meerwaarde heeft. Of dat straks nog de vakbonden zullen zijn, is afhankelijk in hoeverre deze zich weten te vernieuwen en nieuwe generaties werknemers aan zich weten te binden. Ik neem graag aan dat de HR-afdeling veel weet van de wensen van werknemers. Dat neemt niet weg dat de HR-afdeling géén geloofwaardige positie heeft om werknemers objectief bij te staan. Want de belangen van de werknemer hoeven immers niet gelijk op te gaan met die van de werkgever.
Monday 12 July 2010 om 22:13
@Cor.
Punt drie ben ik met je eens, alleen moet je je afvragen waarom werkgevers en werknemers altijd tegenover elkaar staan als ze ook collega’s zijn en hetzelfde doel zouden moeten hebben. Ik voorzie een wereld waarin vertrouwen de boventoon gaat voeren en de belangen dus wel gelijk gaan lopen. Dat is overigens ook een wereld waarin het huidige bestel dus niet kan blijven bestaan. Waarin grote bedrijven dus kleiner worden, waarin veel meer kleinere organisaties zijn en waarin de middelmanager die in veel gevallen de kern van het probleem is verdwenen is.
Wat betreft punt 1 zijn we het geheel met elkaar eens, een kader kán soms handig zijn, hoewel bij kleinere organisaties niet per sé noodzakelijk.
Punt 2 verbaas ik me weer over het argument solidariteit. Want wat is er nu solidair aan het systeem? Wat is er solidair aan het feit dat gepensioeneerden die netjes hun premie hebben gestort nu worden gekort omdat in de hoogtij dagen de premies werden opgeschort omdat er toch genoeg in kas zat? En lagere kosten? ook daar heb ik zo mijn twijfels bij. Natuurlijk, het is lager dan de woekerpolissen die de oplichters, eeeh, verzekeraars konden slijten omdat een stel incompetente ambtenaren niet op heeft zitten letten en die heeft laten gebeuren. Als je dit gaat aanpassen moet je het inderdaad wel goed doen. Solidariteit? Die is er niet, nu niet, in de toekomst niet. Dat men zich weinig interesseert voor het pensioen komt natuurlijk ook voort uit het feit dat het zo dramatisch ingewikkeld is gemaakt dat niemand het meer kan begrijpen. Daarom zou ik pleiten voor een heel eenvoudig en transparant systeem, waarbij de overheid snoeiharde regels stelt én controle uitvoert, maar de individu wel aan het roer staat.
Tuesday 13 July 2010 om 22:14
Solidariteit bij pensioenen is een complexe verzekeringsdiscussie, die vooral te maken heeft met het afdekken van risico’s.
Door jongeren en ouderen verplicht te laten deelnemen aan een pensioenfonds kan het risico dat de geïnvesteerde premies later te weinig opbrengen, worden teruggebracht. Want door een mix van generaties kunnen pensioenfondsen zowel in aandelen (meer risico, kans op hoger rendement), obligaties (minder risico, lager rendement) en onroerend goed beleggen.
Zie ook dit Wikipedia-artikel over solidariteit bij pensioenen.
Tuesday 13 July 2010 om 23:19
@Cor: het lijkt mij een hele vreemde gedachte dat dat enkel in een pensioenfonds kan, die risico’s afdekken. Volgens mij doen verzekeraars namelijk niet anders. Bijna alle mensen die ‘verstand’ van pensioenen hebben, hebben dat vooral op basis van kennis van hoe het nu is en waarom het nu zo is. Zelden heb ik iemand horen praten over de veranderende arbeidsmarkt en hoe het zou moeten zijn. Het is en blijft een hele vreemde situatie dat als ik van baan wissel ik mijn ziektekosten verzekering kan behouden, mijn hypotheek, mijn inboedel, maar niet mijn pensioenverzekering. Je zou toe moeten naar een systeem waarbij je als verzekerde kiest voor een pensioenvoorziening, daar geld in stort, de werkgever verplicht daar geld in te storten en die later uitkeert op basis van wat je gestort hebt. Daar zou de overheid, net als nu bij pensioenfondsen, bovenop moeten zitten wat betreft maximale kosten.
Wednesday 14 July 2010 om 12:11
Het moet niet gekker worden…. Ik ben ZZP’er (dus ondernemer!) en wil beslist niet gebonden zijn aan een CAO. Voor mij staat de eerste Z van ZZP voor Zelfstandigheid, dus onafhankelijkheid. Ik wil mijn eigen keuzes maken, mijn eigen verantwoordelijkheid nemen en ook de consequenties van de door mij gemaakte keuzes aanvaarden.
Stop svp de betutteling met dit soort proefballonnetjes!
En er zijn nog heel veel ZZP’er (ondernemende ZZP’ers) in Nederland die daar precies zo over denken.
Wednesday 23 February 2011 om 10:24
[...] talent. Dat betekent dat HR méér moet kunnen dan alleen medewerkers in dienst te nemen volgens de vaste CAO-afspraken. HR moet in staat zijn om een groot aantal maatwerk-arrangementen te [...]
Monday 30 January 2012 om 08:21
[...] CAO: niet alleen vakbonden betrokken Traditionele CAO’s liggen steeds meer onder vuur. De werkgevers sluiten deze af met vakbonden die – door hun afkalvend en vergrijzend ledenbestand – steeds minder werknemers weten te vertegenwoordigen. De behoefte groeit om op een nieuwe manier grotere groepen werknemers te betrekken bij de CAO-onderhandelingen; deze ambitie wordt wel omschreven als CAO 2.0. [...]