De post is ook een heel ander verhaal. Het komt er namelijk eenvoudig op neer dat als de vakbonden niet de flexibiliteit van een stoelpoot hadden gehad, TNT geen probleem had gehad. Immers was het te kostbaar om 3 keer op en neer te rijden omdat deze mensen niet zomaar gewoon vanaf 18:00 (als toch het gros van NL thuis is) mochten werken. Nee, dat moest ook per sé tussen 9 en 5. Dat kost dus te veel, dus hebben we het aan zelfstandigen gegeven. Logisch, die komen nu altijd voortaan mooi na 18:00 en rijden gemiddeld veel minder vaak naar hetzelfde adres.

Die toetreders zijn een symptoom van veel fundamentelere problemen.

Verder zie ik zowel verruwing als verzachting. Het werkt namelijk altijd twee kanten op. Als jij netjes met mensen omgaat, zie je dat ze veel loyaler zijn. Omgekeerd werkt het ook. Kijk, loyaliteit werkt twee kanten op, net als respect. De crisis heeft laten zien hoe weinig bedrijven een strategisch personeelsbeleid voeren en respectvol met personeel omgaan. Het meest frappante voorbeeld is denk ik DSM, dat in één persbericht eind 2008 een recordwinst aankondigde, maar vanwege economische omstandigheden ook een ontslagronde waarbij gedwongen ontslagen niet werden uitgesloten. Als je zo onrespectvol met je mensen omgaat moet je geen loyaliteit verwachten en zie je dus een verruwing. Gelukkig van allemaal hele slimme mensen waardoor het allemaal relatief rustig blijft.

Ik ken ook bedrijven waar de aandeelhouders de laatste 2 jaar geen euro gekregen hebben, waar directeuren zelfs al maanden geen salaris meer uit het bedrijf trekken, omdat het personeel voor gaat. Ik herinner me een memo van Richard Branson begin 2009 naar alle managers van Virgin: wij ontstaan niemand tenzij het echt niet anders kan. Praat met elkaar, kijk of er mensen een dag minder kunnen werken en met 5 mensen kan je dat één ontslag tegen houden, zoek oplossingen, maar ontslagen is het aller, allerlaatste redmiddel (vrij vertaald de strekking).

Waar denk je dat loyaliteit en respect het meest voorkomt? En waar niet?

Zie je ook elders op de arbeidsmarkt een spelverruwing? Of moeten we gewoon spreken van een verzakelijking van de arbeidsverhoudingen totdat de personeelskrapte zich straks weer laten voelen in veel sectoren?

Inderdaad hoor ik vaak van verplichte ZP’ers, maar de meeste kiezen daar echt voor. Natuurlijk moet je wel zorgen dat de praktijken waar het gebeurt goed gaan. Zoals bij TNT waar een soort van verkapte dienstverbanden ontstonden toen ze de pakjes bezorgers uitbestede aan ZP’ers.

Ik vraag me vaak wel af hoe positief of negatief de rol van de vakbond is. Immers, hoe meer kennis je mensen geeft, des te beter men zichzelf kan redden. Des te beter men opgeleid is, des te minder men lid is van de vakbond. Zou dat de reden zijn dat de vakbonden hun mensen proberen dom te houden? Protesteren en staken in plaats van sollicitatie training aanbieden en helpen een nieuwe baan te vinden of ondernemer te worden?