In februari 2009 presenteerde het Centraal Planbureau sombere economische voorspellingen. In 2010 zou de werkloosheid in vergelijking met 2008 méér dan verdubbeld zijn. In 2008 bedroeg de werkloosheid 3,9% van de beroepsbevolking. Volgens het CPB zou dit percentage in 2010 stijgen tot 8,75.

Arbeidsmarkt blijft verrassen
In het Centraal Economisch Plan 2011 geeft het CPB ruiterlijk toe dat ze er naast heeft gezeten met zijn arbeidsmarkt-voorspellingen. “Waar het CPB op grond van de ervaring van eerdere recessies verwachtte dat de werkloosheid snel op zou lopen, steeg hij niet verder dan 4,5%.”

In zijn voorspellingen voor 2012 schrijft het CPB nu: “De arbeidsmarkt blijft – positief – verrassen: de werkloosheid daalt verder tot 4% in 2012. Daarmee is alweer sprake van evenwicht en zelfs al bijna krapte op de arbeidsmarkt, wat opmerkelijk is zo kort na een heftige recessie.”

Het CPB heeft geen sluitende verklaring waarom de echte werkloosheidscijfers zo afweken van de sombere voorspellingen.
Wel signaleert het CPB dat in Duitsland zich een vergelijkbare situatie voordeed. Tijdens de recessie is de werkloosheid daar zelfs nauwelijks is opgelopen. Nederland en Duitsland “hebben gemeen dat de arbeidsmarkt de afgelopen decennia is hervormd en dat de woningmarkt niet of nauwelijks overspannen was”. Dit in tegenstelling tot de Verenigde Staten.

Krappe arbeidsmarkt
Elders in het rapport legt het CPB een verband met de krappe arbeidsmarkt vóór de recessie. “Ondanks de tegenvallende vraag hebben veel bedrijven hun personeel aangehouden en is de arbeidsmarkt niet ruim geweest. Voorafgaand aan de crisis hebben veel ondernemers ervaren dat het lastig is om aan gekwalificeerd personeel te komen. Tegelijkertijd voorzien ze dat ze met het oog op de vergrijzing binnen afzienbare tijd wel nieuw personeel nodig zullen hebben.”

Omdat het niet zeker is van zijn zaak, gaat het CPB de arbeidsmarkt-cijfers verder uitspitten. Zo hoopt het rekeninstituut de volgende keer niet opnieuw te hoeven schrijven dat “de positieve ontwikkeling van de Nederlandse arbeidsmarkt goed nieuws is, maar voor economen ook een puzzel”.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Minister Kamp van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft onlangs aangegeven hoe hij de komende jaren wil bezuinigen op het UWV, de SVB en op zijn eigen ministerie (inclusief de Arbeidsinspectie).

Einde traditionele arbeidsbemiddeling
De plannen van minister Kamp maken duidelijk dat er grotendeels een einde komt aan de traditionele arbeidsbemiddeling, zoals we die kenden van het arbeidsbureau, later CWI en nog later UWV WERKbedrijf. Werkzoekenden en werknemers zullen nauwelijks nog een beroep kunnen doen op arbeidsbemiddelaars, consulenten of werkcoaches.

In een toelichting op de plannen schrijft Kamp dat de regering “streeft naar een efficiënte werking van de arbeidsmarkt waarbij de eigen verantwoordelijkheid van burgers en bedrijven voorop staat”. “Het verkrijgen en behouden van betaald werk is in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van de mensen zelf.”
De minister verwacht overigens ook veel van werkgevers. Op basis van de arbeidsmarkt-informatie die het UWV ter beschikking blijft stellen “kan de werkgever zijn werknemers zoveel mogelijk zelf naar ander werk begeleiden; werkloosheid moet voorkomen worden”.

Computer centraal
Om te bereiken dat “private partijen en burgers hun eigen verantwoordelijkheid optimaal kunnen invullen”, komt er een nieuw dienstverleningsconcept voor het UWV WERKbedrijf.

Werkzoekenden kunnen zich alleen nog maar digitaal inschrijven. Na de digitale intake is de werkzoekende zelf verantwoordelijk voor het zoeken naar werk.
WW-ers die na drie maanden nog geen werk hebben, kunnen gebruik maken van een digitale coach. Voor een klein deel van de WW-ers is face to face dienstverlening beschikbaar. Afhankelijk van het beschikbare budget zal het gaat om maximaal 10% van de WW-ers die 3 tot 12 maanden werkloos is.

Ook werkgevers zullen niet snel meer te maken krijgen met UWV-mensen. Ook zij worden verwezen naar de computer. “UWV richt zich voor maatwerk bij vacaturevervulling uitsluitend op vacatures die geschikt zijn voor moeilijk plaatsbaren; werkgevers die andere vacatures melden worden verwezen naar de website. Zij kunnen uiteraard wel zelf contact leggen met kandidaten die hun CV daarvoor in werk.nl hebben geplaatst.”

Automatische matching
Hoe werkt dat dan?
In samenwerking met uitzendbureaus, gemeenten, andere bemiddelaars en “zogenaamde vacaturespiders” brengt het UWV zoveel mogelijk vacatures en werkzoekenden in één systeem onder. Hierdoor wordt volgens minister Kamp “automatische matching” mogelijk.

En zo wordt – zowel voor werkzoekenden als voor werkgevers die een beroep willen doen op UWV WERKbedrijf – de website werk.nl het belangrijkste loket.

Klantvriendelijkheid
Ondanks de halvering van het budget van UWV Werkbedrijf belooft minister Kamp dat de digitale dienstverlening door UWV “verder verbeterd zal worden”. Daarbij zal “veel aandacht” uitgaan naar “de toegankelijkheid en klantvriendelijkheid”.

Uit de eerste toelichting op het redesign van UWV WERKbedrijf wordt echter niet duidelijk hoeveel budget er nog beschikbaar is voor de verbetering van Werk.nl.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

In het regeer- en gedoogakkoord zijn nadrukkelijk géén plannen voor de hervorming van de arbeidsmarkt opgenomen: dus géén modernisering van het ontslagrecht en géén aanpassing van de WW. Geert Wilders’ PVV, de gedoogpartner van het kabinet, wilde er niet aan.

In het regeerakkoord zien we dan ook niks terug van de bezuinigingsplannen die ambtenaren hiervoor hadden voorbereid op verzoek van het vorige kabinet.

AOW en pensioenen
In het Volkskrant-interview legt minister Henk Kamp uit waarom we tot nu toe zo weinig van hem en zijn ministerie horen.
Kamp bereidt een bezuiniging voor van 2,4 miljard euro op zijn begroting. “Op dit departement verdwijnen honderden banen, bij de Sociale Verzekeringsbank gebeurt hetzelfde en bij het UWV gaat het zelfs om duizenden arbeidsplaatsen. Dat doe ik niet via de Volkskrant.”
Daarnaast voert hij “binnenskamers” overleg met de sociale partners over de AOW en de pensioenen.

Krimpende arbeidsmarkt
Maar volgens minister Kamp is er meer, veel meer nodig om de gevolgen van de vergrijzing op te vangen. “We moeten ons voorbereiden op de krimp van de beroepsbevolking. In de 58 jaar dat ik leef, is de beroepsbevolking jaarlijks gegroeid. Nu zitten we op stabilisatie; over drie, vier jaar gaat zij echt krimpen.”
“Van die kleinere beroepsbevolking hebben we alleen al voor de zorg voor ouderen zo’n 600 duizend mensen nodig. Dus de economie moet draaiende worden gehouden door minder werkenden.”

Voor Kamp betekent dit dat de sociale zekerheid moet worden gemoderniseerd, zodat deze ook “in krimp overeind kan blijven”. Doorvoor wil hij opnieuw kijken naar alle sociale wetgeving op het terrein van ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. “Al die wetten moeten we opnieuw bekijken vanwege de omslag in de beroepsbevolking en de krapper wordende arbeidsmarkt.”

Ontslagrecht
De handen van minister Kamp jeuken ook bij het ontslagrecht.

“Er zijn allemaal regelingen die gelden als een bedrijf in nood zit en er ontslagen moeten vallen: wie er het eerst uitgaat en wie het laatst.
Wie een bedrijf begint, kan zelf zijn personeel selecteren. Mijn neiging is dat als jouw bedrijf daarna in een dip komt en je moet in omvang terug, je ook zelf mag bepalen met wie je wilt doorgaan om te overleven en weer sterk te worden.”

Maar ook Geert Wilders leest de Volkskrant. Razendsnel reageerde hij via zijn blackberry op Twitter. “No way! Afspraak is afspraak. Handen af van ontslagrecht.”

Voorbereiden voor volgend kabinet?
De reactie van Geert Wilders maakt meteen duidelijk dat de herziening van de sociale zekerheid die volgens Henk Kamp nodig is, niet zo makkelijk gerealiseerd kan worden door dit kabinet.
Toch agendeert Kamp de hervorming van de arbeidsmarkt voor een volgend kabinet en kan hij deze alvast voorbereiden. Net zoals zijn voorganger Piet Hein Donner heeft gedaan bij de verhoging van de pensioenleeftijd.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Maar wie het concept-regeerakkoord helemaal doorvlooit, ziet allerlei voornemens die moeten leiden tot minder regels voor werkgevers en sommige groepen werknemers.

“Vrijheid en verantwoordelijkheid” is het motto van het nieuwe kabinet. Beide begrippen komen terug in de manier waarop het kabinet Rutte wil omgaan met regels op de werkvloer.

Minder administratieve lasten
Ook dit kabinet wil regels schrappen. Dat moet in 2012 leiden tot “10% minder regels ten opzichte van 2010″. Als voorbeeld noemen de coalitiepartijen ondermeer maatregelen die de loonadministratie moeten vereenvoudigen.
Na 2012 moeten de administratieve lasten jaarlijks met 5% dalen.

Minder bezoek van de arbeidsinspectie
Met ingang van volgend jaar wil het kabinet een ‘inspectievakantie‘ introduceren. “Bij deugdelijke zelfregulering (certificering) kan met minder inspectieonderzoeken per bedrijf worden volstaan”, aldus het regeerakkoord.
Minder bezoeken dus van de arbeidsinspectie, al maakt het kabinet wel een uitzondering voor de controle op arbeids- en kennismigranten. Hiervoor stelt de coalitie juist extra budget en personeel beschikbaar.

Opheffen Arbo-regels voor thuiswerken
De coalitiepartijen willen belemmeringen voor thuis- en telewerken tegengaan. “Stringente Arbo-regels met betrekking tot thuiswerkplekken worden opgeheven. Dit helpt ouders om werk met zorgtaken te combineren en is goed tegen de files.”

Meer ruimte voor vakmanschap
Al direct in de inleiding van het regeerakkoord zijn warme woorden gewijd aan de professionals in het onderwijs, de politie en de zorg. “Vakmanschap in het onderwijs, bij de politie en in de zorg weer de ruimte en respect geven die het verdient. Niet de tekentafel maar de mens staat centraal.”

Het meest uitgebreid gaan de partijen in op de gezondheidszorg: “In de gezondheidszorg hoort niet het management maar de uitvoering – en dus de werkvloer – centraal te staan. De verpleging en verzorging moeten hun vak terug krijgen zonder overbodige administratieve belasting.”
Om regels en procedures voor professionals af te schaffen, zal het nieuwe kabinet zelf regels maken in de vorm van “een normering per sector” voor de toegestane overhead. Verder kondigt het regeerakkoord een experiment aan met ‘regelarme zorginstellingen‘.

Bij de politie is coalitie minder concreet. “Bureaucratie, overhead en procedures worden teruggedrongen. Er komt meer ruimte voor het vakmanschap van de politie. Dat leidt tot meer blauw op straat.”

Nieuwe regels
Toch is hiermee niet het hele verhaal verteld. De nieuwe coalitie brengt niet alleen ‘vrijheid‘ door regels en procedures af te schaffen of te versoepelen. Want de ‘verantwoordelijkheid‘ die de coalitiepartijen verwachten van werkgevers leidt tot enkele nieuwe regels.

Zo willen de coalitiepartijen dat werkgevers en werknemers in CAO’s afspraken maken over “leeftijdsbewust personeelsbeleid en duurzame inzetbaarheid (scholing)”. Het kabinet zal alleen CAO’s algemeen verbindend verklaren die aan deze onderwerpen aandacht besteden.
Daarnaast zullen bedrijven die in aanmerking willen komen voor opdrachten van de rijksoverheid er rekening mee moeten houden dat zij “stage- en leerwerkplekken voor kwetsbare groepen” ter beschikking stellen.

Lees ook:
Dit regelt de regering Rutte-Verhagen voor P&O (Personeelsnet)

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

En deze openheid is nog maar het begin. Het nieuwe Engelse kabinet lijkt serieus werk te maken van transparantie. Zo is het de bedoeling dat straks namen, functies en salarissen worden gepubliceerd van ambtenaren die meer verdienen dan 72.000 euro. De nieuwe openheid leidt tot fikse discussies in het HR-vak.

Met de declaratie-schandalen van politici in het achterhoofd zet de nieuwe Engelse regering vol in op transparantie van de overheid. “Door informatie openbaar te maken, kunt u de regering en publieke diensten ter verantwoording roepen”, aldus premier Cameron onlangs in een podcast.

Prestige-projecten
“Met een heel leger accountants die de cijfers controleren, komen de ministers in dit kabinet niet weg met verspilling van belastinggeld en met dure zinloze prestige-projecten die we vroeger hadden.”
Cameron hoopt met de nieuwe openheid niet alleen belastinggeld te sparen, maar ook dat de burgers weer meer vertrouwen in politici krijgen. “Eén van de redenen dat mensen politici niet vertrouwen is dat zij denken dat wij altijd iets te verbergen hebben.”

Hoger salaris dan de premier
Als eerste stap heeft het Engelse kabinet een lijst gepubliceerd met 172 ambtenaren die méér verdienen dan de premier. Onder deze topambtenaren die méér dan 179.000 euro verdienen, zijn acht HR-managers.
En bij deze openheid blijft het niet. Ook de namen, functies en salarissen van ambtenaren die méér verdienen dan 72.000 euro, worden binnenkort bekend gemaakt.

De vergaande transparantie geldt niet alleen voor ambtenaren die bij de rijksoverheid werken. Zo heeft Northamptonshire inmiddels de salarissen van directeuren en hun declaraties (voor eten, hotelovernachtingen en vervoer) op internet gepubliceerd.

Onderbetaald
De nieuwe politiek van openheid maakt inmiddels binnen het HR-vak een interessante discussie los.
Zo nemen vakgenoten het op voor topambtenaren. Hun salarissen moeten niet worden vergeleken met die van politici, maar met die van managers in het bedrijfsleven op een vergelijkbaar niveau. En uit een dergelijke vergelijking blijkt juist dat topambtenaren worden onderbetaald.

Privacy
Anderen wijzen erop dat het niet kan blijven bij de publicatie van salarissen. Er zal ook moeten worden uitgelegd wat overheidswerknemers allemaal doen voor hun geld en welke resultaten zij bereiken.

In het verlengde hiervan speelt een meer principieel punt: de privacy van de overheidswerknemers. Omdat hun salarissen in Engeland steeds meer afhankelijk zijn geworden van hun individuele prestaties, wordt met de openheid ook hun functioneren van werknemers openbaar gemaakt. “Dit is strijdig met de privacy van individuele werknemers en kan er toe leiden dat zij de overheid verlaten.”

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

De politiek heeft de ZZP-er ontdekt als doelgroep en economische factor, constateert het Platform Zelfstandige Ondernemers (PZO), dat zich met 20.000 leden de grootste “onafhankelijke belangenbehartiger” van ZZP-ers noemt.
Bijna alle politieke partijen besteden in hun verkiezingsprogramma’s aandacht aan de zelfstandigen. Alleen voor de Partij van de Dieren, PVV en Trots op Nederland bestaan de ZZP-ers niet in het programma.

ZZP-kieswijzer
In samenwerking met het Instituut voor Politiek en Publiek heeft PZO een ZZP-kieswijzer ontwikkeld. De verkiezingsprogramma’s zijn vergeleken op onderwerpen als: sociale en fiscale faciliteiten, de overheid als opdrachtgever, krediet- en andere regelingen voor ZZP-ers, wijzigingen in pensioen- en sociale zekerheidstelsel.

PZO constateert op basis hiervan dat de politieke partijen het erover eens lijken dat het ‘urencriterium‘ een “onnodige hindernis” is voor ZZP-ers. Nu moet een zelfstandige nog minimaal 1.225 uur per jaar aan zijn bedrijf besteden om in aanmerking te komen voor zelfstandigenaftrek.
Verder merkt PZO op dat de politieke meningen erg uiteenlopen over sociale voorzieningen voor zelfstandigen, zoals een regeling voor arbeidsongeschiktheid.

De ZZP-kieswijzer is overigens beperkt tot een vergelijking van politieke standpunten. Er zit géén vragenformulier achter dat de ZZP-er helpt om op basis hiervan zijn politieke voorkeur te bepalen.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Op verzoek van het kabinet hebben ambtelijke werkgroepen een uitgebreid menu met bezuinigingen bedacht. In de publiciteit is veel discussie over de hypotheekrente-aftrek en de kosten van de gezondheidszorg. Minder aandacht krijgen de bezuinigingen op de WW en het ontslagstelsel die één van de werkgroepen heeft voorgesteld.

Komende kabinetten zullen fors moeten bezuinigen. Dit is niet alleen nodig om de gevolgen van de economische crisis op te vangen, maar ook om de kosten van de vergrijzing op te vangen.

Werkloosheid
Gisteren heeft het kabinet de rapporten openbaar gemaakt van 20 ambtelijke werkgroepen die zogenaamde heroverwegingen hebben onderzocht.
Eén van de werkgroepen had tot taak bezuinigingen te bedenken rondom het thema werkloosheid. Deze werkgroep met topambtenaren wilde niet alleen geld besparen, maar ook de arbeidsmarkt beter laten functioneren.

Vier problemen van de arbeidsmarkt
Volgens de ambtenaren functioneert de arbeidsmarkt in veel opzichten goed, maar tegelijkertijd zien zij vier problemen:

Vier varianten om te bezuinigen
De ambtenaren hebben vier varianten bedacht om te bezuinigen op de werkloosheidsuitkeringen en het ontslagstelsel.

1. Basisvariant: WW duurt 1 jaar
Om WW-ers te stimuleren om zo snel mogelijk een passende baan te accepteren, wordt de duur van de werkloosheidsuitkering beperkt tot maximaal één jaar. Daarna is er een vervolguitkering op sociaal minimumniveau zonder partner- en vermogenstoets die maximaal een half jaar duurt.
Dat is een forse verandering. In de huidige situatie heeft een werknemer veel langer recht op een loongerichte WW-uitkering (maximaal 3 jaar en 2 maanden).

Ontslagvergoedingen worden gemaximeerd op één jaarsalaris en 75.000 euro.

Om de inzetbaarheid van werknemers te vergroten, stelt de werkgroep twee extra maatregelen voor: loonverzekering en een individueel trekkingsrecht voor scholing.
De loonverzekering zorgt ervoor dat werklozen die een baan accepteren onder hun oude loonniveau een jaar lang een loonaanvulling krijgen. Hiermee wil de werkgroep voorkomen dat mensen langdurig werkloos worden.
Het trekkingsrecht voor scholing is bedoeld om ontslagen werknemers te scholen voor een nieuwe baan.

Variant 2: WW duurt 1 jaar + nieuw ontslagstelsel
De tweede variant bouwt voort op de basisvariant. Maar daar bovenop wordt het ontslagstelsel fundamenteel herzien en moeten werkgevers de kosten betalen voor de eerste periode van de WW.

Er komt één wettelijk vastgelegde ontslagprocedure voor werknemers die een vast arbeidscontract hebben. Zij krijgen een ontslagvergoeding van een kwart maandsalaris per dienstjaar (met een maximum van 6 maandsalarissen). De preventieve ontslagtoets verdwijnt, evenals de route via de kantonrechter.

Werkgevers gaan de eerste 6 maanden van de WW betalen. Zij kunnen dit betalen om zij minder ontslagkosten hebben. Op deze manier krijgen werkgevers belang bij het voorkomen van werkloosheid en het begeleiden van de werknemer naar nieuw werk.

Variant 3: WW duurt 1 jaar + nieuw ontslagstelsel + afschaffing ontslagvergoeding + spaar-WW
De derde variant bouwt voort op de tweede. Er is een nieuw ontslagstelsel en werkgevers betalen de eerste 6 maanden van de WW. De ontslagen werknemer krijgt echter géén ontslagvergoeding. Verder moet de werkloze na 6 maanden een spaartegoed aanspreken (spaar-WW).

Werknemers worden verplicht te sparen voor een werkloosheidsuitkering. Per jaar sparen zij een kwart maandsalaris. Na 24 jaar is het spaartegoed genoeg voor maximaal 6 maanden uitkering. Deze spaar-WW gebruiken zij als na 6 maanden de werkgever stopt met het betalen van de WW-uitkering.
Op deze manier is de werkloze “in totaal maximaal 1 jaar van inkomen verzekerd, voordat een eventuel beroep op bijstand kan worden gedaan. Als het spaartegoed onvoldoende is, kan er worden geleend.”

Variant 4: WW duurt 1 jaar + ander ontslagstelsel + opzegtermijn van 9 maanden
De vierde variant is minder nadelig voor de werknemer dan de derde variant en legt meer verantwoordelijkheid bij de werkgever om werkloosheid te voorkomen.

In deze variant wordt het ontslagstelsel vernieuwd. De criteria voor ontslag worden versoepeld. Het geld dat werkgevers nu aan ontslagvergoedingen besteden, wordt omgezet in een verlenging van de opzegtermijn (maximaal 9 maanden).
Tijdens de opzegtermijn blijven werknemers in dienst. Hierdoor stromen minder mensen in de WW.
Overigens geldt de verlengde opzegtermijn niet als de financiële positie van het bedrijf dit niet toelaat.

Gouden kooi
Opvallend aan de varianten is dat de werkgroep als het om oudere werknemers gaat, al haar kaarten zet op het bevrijden van deze werknemers uit “de gouden kooi”. Door hun rechten te beperken, stimuleert zij hen om snel ander werk te aanvaarden. De ambtelijke werkgroep heeft geen maatregelen in petto die werkgevers moeten stimuleren om ouderen in dienst te nemen of te houden.

Keuze is aan de politiek
Met de varianten geeft de ambtelijke werkgroep een overzicht van mogelijke bezuinigingen op de WW en het ontslagstelsel. Maar het is straks aan de politiek om te kiezen.

Met de ambtelijke voorstellen staan de verkorting van de WW-duur en de hervorming van het ontslagrecht weer op de politieke agenda. Het beloven weer spannende tijden te worden in Den Haag.

Meer informatie
Het complete rapport van de ambtelijke werkgroep werkloosheid.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Het initiatief van de Engelse regering is opvallend. Tot voor kort schreven Engelse media dat de Jobcentres compleet waren overvallen door de sterke groei van de werkloosheid als gevolg van de crisis. Zij hadden onvoldoende capaciteit om de grote stroom werklozen op te vangen.

Uitkeringsleefstijl
Hoewel het al moeilijk blijkt om de jongste crisis-werklozen weer aan de slag te helpen, doet de Engelse regering er nog een schep boven op. Het moet maar eens afgelopen zijn met de uitkeringsleefstijl die in sommige wijken van generatie op generatie overgaat, aldus een bericht in the Guardian.

De consulenten van de Jobcentres moeten de wijk in om langdurig werklozen op te zoeken. Dat kan via wijkcentra en clubhuizen, maar ook via thuisbezoek. De consulenten moeten op deze manier werklozen weer in contact te brengen met de arbeidsmarkt.

Weinig begeleiding
Of het echt gaat helpen, is de vraag. Allereerst hebben werkgevers het personeel nog steeds voor het uitkiezen. Zolang dat zo is, zullen zij niet snel een langdurig werkloze aannemen.
Daarnaast krijgen de Jobcentres niet veel tijd om de langdurig werklozen naar werk te begeleiden. Elke consulent krijgt maar liefst 1.000 werklozen in zijn portefeuille. Zullen de Jobcentres met deze vorm van speed-daten langdurig werklozen kunnen motiveren om in de benen te komen?

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Nu Balkenende 4 zijn termijn niet uitzit, zullen politici eerder besluiten over het doorvoeren van sociale hervormingen. Want het nieuwe kabinet dat na de verkiezingen aan de slag gaat, zal stevig moeten bezuinigen.

Na de hervormingen van de eerdere kabinetten Balkenende leek het er drie jaar geleden op dat zijn vierde kabinet het rustig aan zou doen. Het ging toch immers goed met de economie?

En als het kabinet al iets wilde veranderen, zou dat volgens de beste poldertradities gaan. “Geen blauwdrukken van bovenaf, maar zoeken naar draagvlak, open staan voor initiatieven van burgers, streven naar maatwerk en waar mogelijk decentralisatie”, hadden CDA, PvdA en ChristenUnie opgeschreven in hun coalitieakkoord.

Ontslagrecht
In de praktijk blijkt dat zoeken naar draagvlak nog niet zo makkelijk. Over zijn plannen voor het ontslagrecht krijgt minister Donner al snel een fikse ruzie met de vakbonden.

Omdat het kabinet na een half jaar al op springen staat, komt er weinig terecht van de plannen om het ontslagrecht te versoepelen. Wel wordt een commissie onder leiding van TNT-topman Peter Bakker gevraagd om het kabinet te adviseren hoe de arbeidsparticipatie kan worden verhoogd.
Van de adviezen van deze Commissie (zoals het toekennen van een werkbudget waarmee werknemers hun eigen inzetbaarheid op peil kunnen houden) horen we al snel niks meer.

AOW-leeftijd
Ook de plannen om de AOW-leeftijd te verhogen, leiden tot spanningen in het kabinet. Als de sociale partners er niet in slagen om met een alternatief te komen, kan minister Donner met steun van de Tweede Kamer zijn plan doorzetten.
Besloten wordt dat in 2020 werknemers pas op hun 66ste met pensioen kunnen. In 2025 wordt de pensioengerechtigde leeftijd opgetrokken tot 67 jaar.
Overigens zijn deze plannen nog niet uitgewerkt. De positie van mensen met een zwaar beroep blijft een discussiepunt.

Economische crisis
Om de directe gevolgen van de economische crisis wat te verzachten, heeft minister Donner deeltijd-WW en mobiliteitscentra in de aanbieding.

Als de Nederlandse economie weer een beetje groeit, wil het kabinet fors bezuinigen. Maar de partijen in het kabinet worden het er niet over eens waar zij het geld moeten vinden.
Het kabinet kiest daarom voor “een breed maatschappelijk, politiek debat” over de taken van de overheid en vooral de mogelijkheden om hierop te bezuinigen. Maar liefst twintig werkgroepen van ambtenaren moeten voorstellen doen voor “heroverwegingen”, die leiden tot forse besparingen op de overheidsuitgaven.

Bezuinigingen
Aan een spannende discussie over de plannen om te bezuinigen, komt Balkenende 4 niet meer toe.

De ambtelijke werkgroepen komen, zoals de planning oorspronkelijk was, in het tweede kwartaal van 2010 met hun voorstellen. Het mooiste zou natuurlijk zijn als de voorstellen voor bezuinigingen (en alle berekeningen die daarbij horen) zo snel mogelijk beschikbaar komen voor de politieke partijen. Dan kunnen zij in de partijprogramma’s die zij voor de vervroegde verkiezingen opstellen, vertellen welke keuzes zij zouden maken als ze het voor het zeggen hebben.

Jaar eerder hervormen
De Nederlandse politiek neemt bij voorkeur de belangrijkste besluiten tijdens kabinetsformaties. Dit betekent dat met de val van het kabinet politici een jaar eerder dan verwacht knopen zullen doorhakken over de bezuinigingen.

Bij de formatie-onderhandelingen komt ook de hervorming van de arbeidsmarkt op het menu te staan. En het is zelfs goed mogelijk dat een nieuwe regeringscoalitie straks méér haast wil maken met de verhoging van de AOW-leeftijd. Want als er toch bezuinigd moet worden, waarom dan wachten tot 2025?

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Het gaat om een proef van een jaar bij grote contracten van de rijksoverheid op terreinen als facilitair management, catering en beveiliging. Bedrijven die voor zo’n opdracht in aanmerking willen komen, zullen in ruil hiervoor langdurig werklozen aan de slag moeten helpen.
Onduidelijk is nog wat de rijksinkopers precies verwachten van de bedrijven.

Als de ervaringen positief uitvallen, wil het kabinet social return structureel inzetten bij aanbestedingen van de rijksoverheid.

Gemeenten
Overigens zijn er in Nederland al heel wat gemeenten die bij aanstedingen social return-eisen stellen aan bedrijven. Het gaat hierbij onder meer om Almelo, Amsterdam, Den Bosch, Dordrecht, Eindhoven, Hoorn en Maastricht.
Bij deze gemeenten wordt social return in verschillende vormen toegepast: bijvoorbeeld banen voor langdurig werklozen, of leerwerkstages voor jongeren. Soms gelden de aanvullende sociale eisen alleen voor specifieke sectoren als catering, soms voor alle aanbestedingen boven een bepaald bedrag.

5% aanbestedingsopdracht
Zo past de gemeente Amsterdam social return-eisen toe op alle aanbestedingen van 206.000 euro of hoger. 5% van de aanneemsom moet worden gebruikt voor het inzetten van werkzoekenden of stagiaires. Als alternatief biedt de gemeente opdrachtnemers de mogelijkheid om in hun offerte in een sociale paragraaf een eigen social return-variant op te nemen.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Omdat de overheid de komende jaren zal inkrimpen, is er weinig ruimte om vers bloed aan te trekken. En als er al extern kan worden geworven, krijgt het rijk als gevolg van de ontgroening en vergrijzing te maken met een grote concurrentie van andere werkgevers.

Het HR-beleid van het rijk zal zich daarom steeds meer richten op de interne arbeidsmarkt. Een grotere interne mobiliteit moet “verstarring van het overheidspersoneel” voorkomen.

60% van het personeel bij de rijkoverheid werkt langer dan tien jaar voor dezelfde werkgever. Bij het bedrijfsleven geldt dit slechts voor 32% van de werknemers. Dat blijkt uit de Arbeidsmarktmonitor Rijk 2009.

Zittend personeel
Het kabinet heeft grote ambities met het vernieuwen van de rijksoverheid. “Dat zal in grote mate moeten gebeuren met het zittend personeel”, constateert de Arbeidsmarktmonitor. De inkrimping van het aantal ambtenaren en de krappe arbeidsmarkt bieden “ongunstige condities voor het in voldoende mate van de externe arbeidsmarkt betrekken van nieuw talent”.

Interne arbeidsmarkt
De HR-professionals van het rijk zullen de komende jaren alles uit de kast moeten trekken om de interne arbeidsmarkt in beweging te krijgen. Zij willen “verstarring” tegengaan èn voorkomen van “personeel waar te lang een te eenzijdig beroep op wordt gedaan”.

Als één van de middelen om de doorstroom te bevorderen, noemt de Monitor “limitering functieverblijfsduur“. Een nadere toelichting ontbreekt, maar in gewoon Nederlands betekent dit dat het rijk als werkgever een maximum wil stellen aan het aantal jaren dat ambtenaren in dezelfde functie mogen werken.

Arbeidsmarktmonitor met 131 tabellen
Hoewel de Arbeidsmarktmonitor Rijk weinig woorden besteedt aan het nieuwe HR-beleid, geeft het wel veel cijfers voor een onderbouwing hiervan. De monitor telt maar liefst 131 tabellen, die niet alleen voor overheidswerkgevers interessant zijn.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

In de discussie over de AOW-leeftijd wordt vaak verwezen naar de langere leeftijdsverwachting die werknemers tegenwoordig hebben. Dat geldt voor de hele beroepsbevolking.

Verschillen in leeftijdsverwachting
Maar toch zijn er aanzienlijke verschillen in de leeftijdsverwachting. Uit CBS-cijfers blijkt dat hoe hoger de opleiding de werknemer is, hoe langer hij gemiddeld te leven heeft. Een man van 65 met alleen lager onderwijs heeft gemiddeld nog bijna 14 jaar te leven, waarvan 7 in “goede gezondheid”. Voor zijn leeftijdgenoot die hoger onderwijs heeft gehad, leeft gemiddeld nog 17,5 jaar na zijn 65ste, waarvan bijna 13 in goede gezondheid.

Lage opleiding
Een werknemer met een lage opleiding begint eerder met werken dan een hoger opgeleide. Terwijl de hoger opgeleide van de universiteit afkomt, heeft zijn lager opgeleide leeftijdsgenoot er al jaren van werken opzitten.
Met andere woorden: Als beide groepen met dezelfde leeftijd met pensioen gaan, heeft de lager opgeleide méér jaren gewerkt. En dat terwijl deze – gezien de lagere levensverwachting – korter van zijn pensioen kan genieten.

Visie kroonleden in SER
Opvallend is daarom de stelling van de kroonleden in de SER in de Volkskrant van vandaag dat ook lagere inkomens belang hebben bij een verhoging van de AOW-leeftijd.
Werknemers uit lagere inkomens hebben een lager aanvullend pensioen, waardoor het AOW-deel van het inkomen voor hen zo zwaar telt. “Maar dat betekent tegelijkertijd dat het juist voor die lagere inkomensgroepen extra belangrijk is, dat de toegankelijkheid en betaalbaarheid van de AOW als basispensioen voor de toekomst wordt geborgd”, schrijven de kroonleden in de SER.

Extra afhankelijk zorg
Ook wijzen deze SER-leden erop dat juist deze gepensioneerden omdat hun financiële mogelijkheden beperkt zijn “extra afhankelijk zijn van zorg en aanverwante voorzieningen.” “Juist zij hebben er belang bij dat er als gevolg van de geleidelijke verhoging van de AOW-leeftijd in die sectoren voldoende arbeidskrachten beschikbaar blijven.”

Op macro-niveau kunnen de argumenten kloppen, maar ik betwijfel of deze abstracte redenering op veel begrip kan rekenen van een bouwvakker die langer dan veertig jaar heeft gewerkt voordat hij nu nog met zijn 65ste met pensioen kan, als hij dat al werkend haalt.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Opvallend is dat het kabinet van een oppositiepartij bijval krijgt via een petitie-actie.

Er zijn al veel posters, stickers, actiesongs en strijd-sites tegen de verhoging van de AOW-leeftijd. Onder het motto ‘Samen de crisis te lijf‘ voert de FNV actie. Voorlopig hoogtepunt hiervan moeten ludieke 65 minuten-acties worden op 7 oktober.

De SP houdt het simpel op 65 blijft 65. Vanaf zaterdag voert de partij een grote campagne met radiospots en affiches langs de weg die mensen oproepen om een volkspetitie te tekenen tegen het langer doorwerken.

Protestsong
De partij van de tomaat heeft zelfs een heuse protestsong, een aangepaste versie van het Doe Maar-nummer ‘Sinds een dag of twee‘. In de begeleidende clip zien we zanger Frits Lambrechts, Thé Lau, Henny Vrienten, Bob Fosko, Agnes Kant en andere SP-Kamerleden.

Petitie voor verhoging
Tegen dit soort acties weten de voorstanders van de AOW-verhoging vooralsnog weinig in te brengen. D66 is gisteren een site ‘AOW naar 67‘ gestart met een petitie waarin mensen zich kunnen uitspreken voor een geleidelijke verhoging van de AOW. “Solidariteit tussen generaties, een houdbare AOW. Daar wil ik graag voor werken!”, aldus de site.

Van de werkgevers zijn nog geen acties bekend om werknemers tot hun 67ste in dienst te kunnen houden.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Slechts één nieuwe term sprong eruit: heroverwegingen. Ook de arbeidsmarkt moet geloven aan discussies over stevige bezuinigingen.

Na 2010 moet er fors worden bezuinigd, heeft het kabinet vandaag in alle toonaarden laten weten. Ook als de economie weer aantrekt, “komt het niet vanzelf goed met de schatkist”.

Breed debat
Het kabinet wil, zoals minister Wouter Bos van Financiën het noemt, “een breed maatschappelijk, politiek debat” over de taken van de overheid en vooral de mogelijkheden om hierop te bezuinigen.
Om deze politieke discussie voor te bereiden, gaan werkgroepen van ambtenaren aan de slag. Op maar liefst 20 terreinen moeten zij – zoals het in ambtelijk jargon heet – “heroverwegingen” maken. Deze moeten politici in staat stellen om “onderbouwde keuzes” te maken voor bezuinigingen. De ambtenaren hebben als enige opdracht meegekregen dat zij op hun terrein een structurele bezuiniging van 20% moeten zien te vinden.

Bezuinigen op arbeidsmarkt
Verschillende thema’s waarvoor de bezuinigingen worden onderzocht, hebben rechtstreeks invloed op de arbeidsmarkt:

De bedoeling is dat de ambtenaren in het tweede kwartaal van 2010 hun werk inleveren. Daarna wordt het pas echt spannend. Gaat het kabinet zelf snoeien of laat het dit ondankbare werk over aan zijn opvolger?

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Een jaar geleden schreef Personeelslog over de inzet van topsporters door de recruiters van Defensie.

Voor vier jaar
Het leger heeft een programma waarin topsporters voor vier jaar in dienst worden genomen. In ruil voor publiciteit en voor een deel regulier werk krijgen deze bijzondere werknemers de kans om volop te trainen als topsporter.

“We vinden het belangrijk dat de sporters in de publiciteit etaleren dat ze bij ons werken en dat ze onze cultuur goed uitdragen”, aldus een woordvoerder van Defensie een jaar geleden.

Voorbeeld
Hoe tragisch ook voor Van Gelder, zijn werkgever heeft hem ook nu als voorbeeld gesteld. Defensie gebruikt het incident om zijn werknemers duidelijk te maken dat zij drugs niet tolereert. Van geen enkele werknemer.

In een tijd dat veel bedrijven bezig zijn met ontslagen, is het een vreemde gedachte dat we ons straks weer erg druk zullen maken over de werving van nieuw personeel. Door de vergrijzing en ontgroening is dit echter onvermijdelijk.

Niet alleen recruiters zullen het druk krijgen. Om huidige werknemers zo lang mogelijk in dienst te houden, zullen ook andere HR-professionals veel werk moeten verzetten. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de ideeën die minister Donner heeft over de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd naar 67.

Hoge verwachtingen
Uit een notitie die hij aan de Tweede Kamer heeft gestuurd, blijkt dat Donner hoge verwachtingen heeft van werkgevers. Om hun werknemers zo lang mogelijk inzetbaar te houden, zullen zij volgens het kabinet het nodige moeten ondernemen:

Inzetbaar tot 67ste
Uit deze opsomming blijkt dat de HR-functie de komende jaren alleen maar belangrijker wordt.

Werkgevers die denken dat ze het de komende jaren wel zullen redden door steeds weer jongeren te werven, komen bedrogen uit. Het kabinet zal hen dwingen om te blijven investeren in werknemers. Zodat deze in ieder geval tot hun 67ste inzetbaar blijven voor werk.

Lees ook:
Kabinet waagt zich niet aan definitie van zwaar beroep

Maar voor het kabinet is het niet zo simpel.

Zoals bekend, heeft het kabinet in principe besloten de AOW-gerechtigde leeftijd te verhogen naar 67 jaar. Tot uiterlijk 1 oktober heeft de Sociaal Economische Raad (SER) nog de tijd om een alternatief te bedenken om de AOW betaalbaar te houden.

Zware fysieke arbeid
Vooruitlopend op een definitief besluit heeft minister Donner vrijdag alvast een notitie naar de Tweede Kamer gestuurd. Daarin somt hij nog eens alle argumenten op voor verhoging van de AOW-leeftijd en schetst hij mogelijke scenario’s voor de invoering hiervan.
Zo blijkt minister Donner bereid om – bij wijze van overgangsmaatregel – een uitzondering te maken voor ouderen die “te lang zware fysieke arbeid” hebben verricht. Volgens de minister mag van hen niet worden verwacht dat zij tot hun 67ste doorwerken.

Voortijdig versleten
Minister Donner wil eigenlijk van zware beroepen af. Voorkomen moet worden dat “werknemers zodanige zware arbeid verrichten dat zij voortijdig versleten raken. Ze eerder met pensioen sturen omdat zij versleten zijn, is geen bevredigende oplossing”.
Hij wijst erop dat door een verbetering van de arbeidsomstandigheden (bijvoorbeeld ook met hulpmiddelen) steeds minder mensen jaren achter elkaar zware arbeid verrichten.

En als zware arbeid niet voorkomen kan worden, moeten werkgevers en werknemers er maar voor zorgen dat er een “goed loopbaanbeleid” komt “om medewerkers na een aantal jaren naar een andere, minder zware functie te begeleiden”.

Geen gratis ritje
Omdat het nu nog niet zover is, lijkt Donner oudere werknemers tegemoet te komen. Maar van harte gaat het niet. Zo wil de minister niet aangeven wat een zwaar beroep is. Dat moeten sociale partners doen.
En dat is in de ogen van Donner geen gratis ritje. Want de sociale partners moeten tegelijk aangeven hoe zij zelf de gevolgen van een zwaar beroep opvangen; bijvoorbeeld via een verbetering van de arbeidsomstandigheden, loopbaanbeleid of eventueel een specifiek aanvullend pensioen.

Drempel
Alsof deze drempel niet hoog genoeg is, werpt de minister nog allerlei gedetailleerde vragen op. Deze geven aan dat het maken van een uitzondering voor mensen in zware beroepen in ieder geval voor Donner zelf niet eenvoudig is.

Blijft de vraag: welke werkgever heeft straks een kantoorbaan voor de versleten parketlegger?

Lees ook:
Langer doorwerken: leveren ouderen hun geld wel op?
Loon naar leeftijd ter discussie

Staatssecretaris Ank Bijleveld van Binnenlandse Zaken benadert deze groepen anders; als “trotse professionals” die omkomen in het papierwerk.

In opdracht van Bijleveld is het boek ‘Beroepstrots, een ongekende kracht’ geschreven. Hierin vertellen professionals wat beroepstrots voor hen betekent en hoe zij de verhouding met het management zien.

Vier wensen
Uit het boek komen vier wensen naar voren van professionals:

Papierwerk
De vermindering van het papierwerk is één van de wensen van de professionals waar het kabinet aan werkt. Via de site Mijn echte werk kunnen werknemers in de zorg, het onderwijs, de sociale zekerheid en bij de politie melding maken van “ingewikkelde formulieren, gebruikersonvriendelijke systemen of andere administratieve lasten”. Ook kunnen zij praktische oplossingen insturen.

Belastinggeld
Inmiddels zijn er via de site 146 meldingen van bureaucratische ergernissen binnengekomen.

Omdat de meldingen niet op de site worden gepubliceerd, kunnen we helaas niet meegriezelen met de professionals. Ook kunnen we niet beoordelen of de “hardwerkende” verpleger, politieagent en onderwijzer niet gewoon last hebben van de verantwoording die burgers, politici voorop, vragen in ruil voor belastinggeld.

Door aanpassing van regelingen voor vervroegde uitttreding (VUT, prepensioen) en voor sociale zekerheid (WAO,WW) werken steeds meer werknemers langer door. Volgens het CPB-rapport ‘Rethinking Retirement’ zal in 2020 de arbeidsparticipatie van 55- tot 65-jarigen zijn gestegen tot 60%. Als deze voorspelling uitkomt, zal Nederland behoren tot één van de beter presterende landen in de OESO.

Gouden kooi
Tegelijkertijd constateert het CPB dat er nauwelijks een arbeidsmarkt is voor ouderen. “Bedrijven zijn terughoudend bij het aannemen van werknemers boven de 55 jaar. De lonen van veel werknemers stijgen met de duur van het dienstverband, en door de strenge ontslagbescherming blijven oudere werknemers in een soort ‘gouden kooi’ gevangen. In vergelijking met andere landen is de gemiddelde duur van het dienstverband in Nederland hoog, en de baan-naar-baan mobiliteit laag.”

Te lage productiviteit
Volgens het CPB zijn er verdere hervormingen noodzakelijk. Anders bestaat het “risico dat Nederland een land wordt waarin weliswaar tot op hoge leeftijd wordt doorgewerkt, maar waarbij veel mensen niet op de beste plek zitten en een te lage productiviteit hebben”.
En nu we met z’n allen ouder worden en langer werken, wordt dat een dure aangelegenheid.

Loon naar werk
Om tot een echte arbeidsmarkt voor ouderen te komen, moet de mobiliteit omhoog en moeten oudere werklozen meer kansen krijgen. “Het kernprobleem is dat loon naar leeftijd wordt betaald in plaats van loon naar werk”, aldus het CPB.

Het CPB ziet drie soorten oplossingen:

Slot forceren
Maar wie durft het slot van de gouden kooi te forceren?

De discussies over het ontslagrecht hebben duidelijk gemaakt dat vakbonden en de meeste politieke partijen een confrontatie met hun traditionele, oudere achterban niet aandurven.
Er is dan ook moed voor nodig om werknemers te vertellen dat zij rechten moeten inleveren en langer moeten werken, terwijl velen nog steeds dromen van een Zwitser Leven-pensioen vóór hun 65ste.

Lees ook:
Langer doorwerken: leveren ouderen hun geld wel op?

De nullijn wordt ook wel bevriezing van de lonen genoemd. Maar wat is het eigenlijk?

Koopkracht
In de praktijk wordt het begrip op verschillende manieren uitgelegd. De een spreekt van een nullijn als de koopkracht niet verandert, de ander als het bedrag op het loonstrookje hetzelfde blijft.
Voor onze portemonnee is het belangrijkst: wat bedoelt het kabinet?

Loonmatiging
Met het herstelplan (“Werken aan toekomst, een aanvullend beleidsakkoord bij ‘samen werken, samen’ “) heeft het kabinet met de sociale partners afgesproken dat in het bedrijfsleven de lonen gematigd worden als er nieuwe CAO’s worden afgesloten. Zonder dit nader te omschrijven, spreekt het kabinet van “een verantwoorde loonontwikkeling“.

3,2 miljard bezuinigen
Voor de collectieve sector is het kabinet veel duidelijker. Want in 2011 wil het kabinet 3,2 miljard euro besparen op lonen en uitkeringen in de collectieve sector: “Lopende CAO’s worden ongemoeid gelaten en nieuwe CAO’s worden op nominaal nul gezet”. Dat betekent dat ambtenaren (en andere groepen die op deze manier op nul worden gezet) koopkracht verliezen als de prijzen blijven stijgen.

Een geluk bij een ongeluk is dat inflatie laag is. Voor 2009 en 2010 zullen de prijzen 1% per jaar stijgen, is de voorspelling van het Centraal Planbureau.