En deze openheid is nog maar het begin. Het nieuwe Engelse kabinet lijkt serieus werk te maken van transparantie. Zo is het de bedoeling dat straks namen, functies en salarissen worden gepubliceerd van ambtenaren die meer verdienen dan 72.000 euro. De nieuwe openheid leidt tot fikse discussies in het HR-vak.

Met de declaratie-schandalen van politici in het achterhoofd zet de nieuwe Engelse regering vol in op transparantie van de overheid. “Door informatie openbaar te maken, kunt u de regering en publieke diensten ter verantwoording roepen”, aldus premier Cameron onlangs in een podcast.

Prestige-projecten
“Met een heel leger accountants die de cijfers controleren, komen de ministers in dit kabinet niet weg met verspilling van belastinggeld en met dure zinloze prestige-projecten die we vroeger hadden.”
Cameron hoopt met de nieuwe openheid niet alleen belastinggeld te sparen, maar ook dat de burgers weer meer vertrouwen in politici krijgen. “Eén van de redenen dat mensen politici niet vertrouwen is dat zij denken dat wij altijd iets te verbergen hebben.”

Hoger salaris dan de premier
Als eerste stap heeft het Engelse kabinet een lijst gepubliceerd met 172 ambtenaren die méér verdienen dan de premier. Onder deze topambtenaren die méér dan 179.000 euro verdienen, zijn acht HR-managers.
En bij deze openheid blijft het niet. Ook de namen, functies en salarissen van ambtenaren die méér verdienen dan 72.000 euro, worden binnenkort bekend gemaakt.

De vergaande transparantie geldt niet alleen voor ambtenaren die bij de rijksoverheid werken. Zo heeft Northamptonshire inmiddels de salarissen van directeuren en hun declaraties (voor eten, hotelovernachtingen en vervoer) op internet gepubliceerd.

Onderbetaald
De nieuwe politiek van openheid maakt inmiddels binnen het HR-vak een interessante discussie los.
Zo nemen vakgenoten het op voor topambtenaren. Hun salarissen moeten niet worden vergeleken met die van politici, maar met die van managers in het bedrijfsleven op een vergelijkbaar niveau. En uit een dergelijke vergelijking blijkt juist dat topambtenaren worden onderbetaald.

Privacy
Anderen wijzen erop dat het niet kan blijven bij de publicatie van salarissen. Er zal ook moeten worden uitgelegd wat overheidswerknemers allemaal doen voor hun geld en welke resultaten zij bereiken.

In het verlengde hiervan speelt een meer principieel punt: de privacy van de overheidswerknemers. Omdat hun salarissen in Engeland steeds meer afhankelijk zijn geworden van hun individuele prestaties, wordt met de openheid ook hun functioneren van werknemers openbaar gemaakt. “Dit is strijdig met de privacy van individuele werknemers en kan er toe leiden dat zij de overheid verlaten.”

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

De politiek heeft de ZZP-er ontdekt als doelgroep en economische factor, constateert het Platform Zelfstandige Ondernemers (PZO), dat zich met 20.000 leden de grootste “onafhankelijke belangenbehartiger” van ZZP-ers noemt.
Bijna alle politieke partijen besteden in hun verkiezingsprogramma’s aandacht aan de zelfstandigen. Alleen voor de Partij van de Dieren, PVV en Trots op Nederland bestaan de ZZP-ers niet in het programma.

ZZP-kieswijzer
In samenwerking met het Instituut voor Politiek en Publiek heeft PZO een ZZP-kieswijzer ontwikkeld. De verkiezingsprogramma’s zijn vergeleken op onderwerpen als: sociale en fiscale faciliteiten, de overheid als opdrachtgever, krediet- en andere regelingen voor ZZP-ers, wijzigingen in pensioen- en sociale zekerheidstelsel.

PZO constateert op basis hiervan dat de politieke partijen het erover eens lijken dat het ‘urencriterium‘ een “onnodige hindernis” is voor ZZP-ers. Nu moet een zelfstandige nog minimaal 1.225 uur per jaar aan zijn bedrijf besteden om in aanmerking te komen voor zelfstandigenaftrek.
Verder merkt PZO op dat de politieke meningen erg uiteenlopen over sociale voorzieningen voor zelfstandigen, zoals een regeling voor arbeidsongeschiktheid.

De ZZP-kieswijzer is overigens beperkt tot een vergelijking van politieke standpunten. Er zit géén vragenformulier achter dat de ZZP-er helpt om op basis hiervan zijn politieke voorkeur te bepalen.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Op verzoek van het kabinet hebben ambtelijke werkgroepen een uitgebreid menu met bezuinigingen bedacht. In de publiciteit is veel discussie over de hypotheekrente-aftrek en de kosten van de gezondheidszorg. Minder aandacht krijgen de bezuinigingen op de WW en het ontslagstelsel die één van de werkgroepen heeft voorgesteld.

Komende kabinetten zullen fors moeten bezuinigen. Dit is niet alleen nodig om de gevolgen van de economische crisis op te vangen, maar ook om de kosten van de vergrijzing op te vangen.

Werkloosheid
Gisteren heeft het kabinet de rapporten openbaar gemaakt van 20 ambtelijke werkgroepen die zogenaamde heroverwegingen hebben onderzocht.
Eén van de werkgroepen had tot taak bezuinigingen te bedenken rondom het thema werkloosheid. Deze werkgroep met topambtenaren wilde niet alleen geld besparen, maar ook de arbeidsmarkt beter laten functioneren.

Vier problemen van de arbeidsmarkt
Volgens de ambtenaren functioneert de arbeidsmarkt in veel opzichten goed, maar tegelijkertijd zien zij vier problemen:

Vier varianten om te bezuinigen
De ambtenaren hebben vier varianten bedacht om te bezuinigen op de werkloosheidsuitkeringen en het ontslagstelsel.

1. Basisvariant: WW duurt 1 jaar
Om WW-ers te stimuleren om zo snel mogelijk een passende baan te accepteren, wordt de duur van de werkloosheidsuitkering beperkt tot maximaal één jaar. Daarna is er een vervolguitkering op sociaal minimumniveau zonder partner- en vermogenstoets die maximaal een half jaar duurt.
Dat is een forse verandering. In de huidige situatie heeft een werknemer veel langer recht op een loongerichte WW-uitkering (maximaal 3 jaar en 2 maanden).

Ontslagvergoedingen worden gemaximeerd op één jaarsalaris en 75.000 euro.

Om de inzetbaarheid van werknemers te vergroten, stelt de werkgroep twee extra maatregelen voor: loonverzekering en een individueel trekkingsrecht voor scholing.
De loonverzekering zorgt ervoor dat werklozen die een baan accepteren onder hun oude loonniveau een jaar lang een loonaanvulling krijgen. Hiermee wil de werkgroep voorkomen dat mensen langdurig werkloos worden.
Het trekkingsrecht voor scholing is bedoeld om ontslagen werknemers te scholen voor een nieuwe baan.

Variant 2: WW duurt 1 jaar + nieuw ontslagstelsel
De tweede variant bouwt voort op de basisvariant. Maar daar bovenop wordt het ontslagstelsel fundamenteel herzien en moeten werkgevers de kosten betalen voor de eerste periode van de WW.

Er komt één wettelijk vastgelegde ontslagprocedure voor werknemers die een vast arbeidscontract hebben. Zij krijgen een ontslagvergoeding van een kwart maandsalaris per dienstjaar (met een maximum van 6 maandsalarissen). De preventieve ontslagtoets verdwijnt, evenals de route via de kantonrechter.

Werkgevers gaan de eerste 6 maanden van de WW betalen. Zij kunnen dit betalen om zij minder ontslagkosten hebben. Op deze manier krijgen werkgevers belang bij het voorkomen van werkloosheid en het begeleiden van de werknemer naar nieuw werk.

Variant 3: WW duurt 1 jaar + nieuw ontslagstelsel + afschaffing ontslagvergoeding + spaar-WW
De derde variant bouwt voort op de tweede. Er is een nieuw ontslagstelsel en werkgevers betalen de eerste 6 maanden van de WW. De ontslagen werknemer krijgt echter géén ontslagvergoeding. Verder moet de werkloze na 6 maanden een spaartegoed aanspreken (spaar-WW).

Werknemers worden verplicht te sparen voor een werkloosheidsuitkering. Per jaar sparen zij een kwart maandsalaris. Na 24 jaar is het spaartegoed genoeg voor maximaal 6 maanden uitkering. Deze spaar-WW gebruiken zij als na 6 maanden de werkgever stopt met het betalen van de WW-uitkering.
Op deze manier is de werkloze “in totaal maximaal 1 jaar van inkomen verzekerd, voordat een eventuel beroep op bijstand kan worden gedaan. Als het spaartegoed onvoldoende is, kan er worden geleend.”

Variant 4: WW duurt 1 jaar + ander ontslagstelsel + opzegtermijn van 9 maanden
De vierde variant is minder nadelig voor de werknemer dan de derde variant en legt meer verantwoordelijkheid bij de werkgever om werkloosheid te voorkomen.

In deze variant wordt het ontslagstelsel vernieuwd. De criteria voor ontslag worden versoepeld. Het geld dat werkgevers nu aan ontslagvergoedingen besteden, wordt omgezet in een verlenging van de opzegtermijn (maximaal 9 maanden).
Tijdens de opzegtermijn blijven werknemers in dienst. Hierdoor stromen minder mensen in de WW.
Overigens geldt de verlengde opzegtermijn niet als de financiële positie van het bedrijf dit niet toelaat.

Gouden kooi
Opvallend aan de varianten is dat de werkgroep als het om oudere werknemers gaat, al haar kaarten zet op het bevrijden van deze werknemers uit “de gouden kooi”. Door hun rechten te beperken, stimuleert zij hen om snel ander werk te aanvaarden. De ambtelijke werkgroep heeft geen maatregelen in petto die werkgevers moeten stimuleren om ouderen in dienst te nemen of te houden.

Keuze is aan de politiek
Met de varianten geeft de ambtelijke werkgroep een overzicht van mogelijke bezuinigingen op de WW en het ontslagstelsel. Maar het is straks aan de politiek om te kiezen.

Met de ambtelijke voorstellen staan de verkorting van de WW-duur en de hervorming van het ontslagrecht weer op de politieke agenda. Het beloven weer spannende tijden te worden in Den Haag.

Meer informatie
Het complete rapport van de ambtelijke werkgroep werkloosheid.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Het initiatief van de Engelse regering is opvallend. Tot voor kort schreven Engelse media dat de Jobcentres compleet waren overvallen door de sterke groei van de werkloosheid als gevolg van de crisis. Zij hadden onvoldoende capaciteit om de grote stroom werklozen op te vangen.

Uitkeringsleefstijl
Hoewel het al moeilijk blijkt om de jongste crisis-werklozen weer aan de slag te helpen, doet de Engelse regering er nog een schep boven op. Het moet maar eens afgelopen zijn met de uitkeringsleefstijl die in sommige wijken van generatie op generatie overgaat, aldus een bericht in the Guardian.

De consulenten van de Jobcentres moeten de wijk in om langdurig werklozen op te zoeken. Dat kan via wijkcentra en clubhuizen, maar ook via thuisbezoek. De consulenten moeten op deze manier werklozen weer in contact te brengen met de arbeidsmarkt.

Weinig begeleiding
Of het echt gaat helpen, is de vraag. Allereerst hebben werkgevers het personeel nog steeds voor het uitkiezen. Zolang dat zo is, zullen zij niet snel een langdurig werkloze aannemen.
Daarnaast krijgen de Jobcentres niet veel tijd om de langdurig werklozen naar werk te begeleiden. Elke consulent krijgt maar liefst 1.000 werklozen in zijn portefeuille. Zullen de Jobcentres met deze vorm van speed-daten langdurig werklozen kunnen motiveren om in de benen te komen?

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Nu Balkenende 4 zijn termijn niet uitzit, zullen politici eerder besluiten over het doorvoeren van sociale hervormingen. Want het nieuwe kabinet dat na de verkiezingen aan de slag gaat, zal stevig moeten bezuinigen.

Na de hervormingen van de eerdere kabinetten Balkenende leek het er drie jaar geleden op dat zijn vierde kabinet het rustig aan zou doen. Het ging toch immers goed met de economie?

En als het kabinet al iets wilde veranderen, zou dat volgens de beste poldertradities gaan. “Geen blauwdrukken van bovenaf, maar zoeken naar draagvlak, open staan voor initiatieven van burgers, streven naar maatwerk en waar mogelijk decentralisatie”, hadden CDA, PvdA en ChristenUnie opgeschreven in hun coalitieakkoord.

Ontslagrecht
In de praktijk blijkt dat zoeken naar draagvlak nog niet zo makkelijk. Over zijn plannen voor het ontslagrecht krijgt minister Donner al snel een fikse ruzie met de vakbonden.

Omdat het kabinet na een half jaar al op springen staat, komt er weinig terecht van de plannen om het ontslagrecht te versoepelen. Wel wordt een commissie onder leiding van TNT-topman Peter Bakker gevraagd om het kabinet te adviseren hoe de arbeidsparticipatie kan worden verhoogd.
Van de adviezen van deze Commissie (zoals het toekennen van een werkbudget waarmee werknemers hun eigen inzetbaarheid op peil kunnen houden) horen we al snel niks meer.

AOW-leeftijd
Ook de plannen om de AOW-leeftijd te verhogen, leiden tot spanningen in het kabinet. Als de sociale partners er niet in slagen om met een alternatief te komen, kan minister Donner met steun van de Tweede Kamer zijn plan doorzetten.
Besloten wordt dat in 2020 werknemers pas op hun 66ste met pensioen kunnen. In 2025 wordt de pensioengerechtigde leeftijd opgetrokken tot 67 jaar.
Overigens zijn deze plannen nog niet uitgewerkt. De positie van mensen met een zwaar beroep blijft een discussiepunt.

Economische crisis
Om de directe gevolgen van de economische crisis wat te verzachten, heeft minister Donner deeltijd-WW en mobiliteitscentra in de aanbieding.

Als de Nederlandse economie weer een beetje groeit, wil het kabinet fors bezuinigen. Maar de partijen in het kabinet worden het er niet over eens waar zij het geld moeten vinden.
Het kabinet kiest daarom voor “een breed maatschappelijk, politiek debat” over de taken van de overheid en vooral de mogelijkheden om hierop te bezuinigen. Maar liefst twintig werkgroepen van ambtenaren moeten voorstellen doen voor “heroverwegingen”, die leiden tot forse besparingen op de overheidsuitgaven.

Bezuinigingen
Aan een spannende discussie over de plannen om te bezuinigen, komt Balkenende 4 niet meer toe.

De ambtelijke werkgroepen komen, zoals de planning oorspronkelijk was, in het tweede kwartaal van 2010 met hun voorstellen. Het mooiste zou natuurlijk zijn als de voorstellen voor bezuinigingen (en alle berekeningen die daarbij horen) zo snel mogelijk beschikbaar komen voor de politieke partijen. Dan kunnen zij in de partijprogramma’s die zij voor de vervroegde verkiezingen opstellen, vertellen welke keuzes zij zouden maken als ze het voor het zeggen hebben.

Jaar eerder hervormen
De Nederlandse politiek neemt bij voorkeur de belangrijkste besluiten tijdens kabinetsformaties. Dit betekent dat met de val van het kabinet politici een jaar eerder dan verwacht knopen zullen doorhakken over de bezuinigingen.

Bij de formatie-onderhandelingen komt ook de hervorming van de arbeidsmarkt op het menu te staan. En het is zelfs goed mogelijk dat een nieuwe regeringscoalitie straks méér haast wil maken met de verhoging van de AOW-leeftijd. Want als er toch bezuinigd moet worden, waarom dan wachten tot 2025?

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Het gaat om een proef van een jaar bij grote contracten van de rijksoverheid op terreinen als facilitair management, catering en beveiliging. Bedrijven die voor zo’n opdracht in aanmerking willen komen, zullen in ruil hiervoor langdurig werklozen aan de slag moeten helpen.
Onduidelijk is nog wat de rijksinkopers precies verwachten van de bedrijven.

Als de ervaringen positief uitvallen, wil het kabinet social return structureel inzetten bij aanbestedingen van de rijksoverheid.

Gemeenten
Overigens zijn er in Nederland al heel wat gemeenten die bij aanstedingen social return-eisen stellen aan bedrijven. Het gaat hierbij onder meer om Almelo, Amsterdam, Den Bosch, Dordrecht, Eindhoven, Hoorn en Maastricht.
Bij deze gemeenten wordt social return in verschillende vormen toegepast: bijvoorbeeld banen voor langdurig werklozen, of leerwerkstages voor jongeren. Soms gelden de aanvullende sociale eisen alleen voor specifieke sectoren als catering, soms voor alle aanbestedingen boven een bepaald bedrag.

5% aanbestedingsopdracht
Zo past de gemeente Amsterdam social return-eisen toe op alle aanbestedingen van 206.000 euro of hoger. 5% van de aanneemsom moet worden gebruikt voor het inzetten van werkzoekenden of stagiaires. Als alternatief biedt de gemeente opdrachtnemers de mogelijkheid om in hun offerte in een sociale paragraaf een eigen social return-variant op te nemen.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Omdat de overheid de komende jaren zal inkrimpen, is er weinig ruimte om vers bloed aan te trekken. En als er al extern kan worden geworven, krijgt het rijk als gevolg van de ontgroening en vergrijzing te maken met een grote concurrentie van andere werkgevers.

Het HR-beleid van het rijk zal zich daarom steeds meer richten op de interne arbeidsmarkt. Een grotere interne mobiliteit moet “verstarring van het overheidspersoneel” voorkomen.

60% van het personeel bij de rijkoverheid werkt langer dan tien jaar voor dezelfde werkgever. Bij het bedrijfsleven geldt dit slechts voor 32% van de werknemers. Dat blijkt uit de Arbeidsmarktmonitor Rijk 2009.

Zittend personeel
Het kabinet heeft grote ambities met het vernieuwen van de rijksoverheid. “Dat zal in grote mate moeten gebeuren met het zittend personeel”, constateert de Arbeidsmarktmonitor. De inkrimping van het aantal ambtenaren en de krappe arbeidsmarkt bieden “ongunstige condities voor het in voldoende mate van de externe arbeidsmarkt betrekken van nieuw talent”.

Interne arbeidsmarkt
De HR-professionals van het rijk zullen de komende jaren alles uit de kast moeten trekken om de interne arbeidsmarkt in beweging te krijgen. Zij willen “verstarring” tegengaan èn voorkomen van “personeel waar te lang een te eenzijdig beroep op wordt gedaan”.

Als één van de middelen om de doorstroom te bevorderen, noemt de Monitor “limitering functieverblijfsduur“. Een nadere toelichting ontbreekt, maar in gewoon Nederlands betekent dit dat het rijk als werkgever een maximum wil stellen aan het aantal jaren dat ambtenaren in dezelfde functie mogen werken.

Arbeidsmarktmonitor met 131 tabellen
Hoewel de Arbeidsmarktmonitor Rijk weinig woorden besteedt aan het nieuwe HR-beleid, geeft het wel veel cijfers voor een onderbouwing hiervan. De monitor telt maar liefst 131 tabellen, die niet alleen voor overheidswerkgevers interessant zijn.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

In de discussie over de AOW-leeftijd wordt vaak verwezen naar de langere leeftijdsverwachting die werknemers tegenwoordig hebben. Dat geldt voor de hele beroepsbevolking.

Verschillen in leeftijdsverwachting
Maar toch zijn er aanzienlijke verschillen in de leeftijdsverwachting. Uit CBS-cijfers blijkt dat hoe hoger de opleiding de werknemer is, hoe langer hij gemiddeld te leven heeft. Een man van 65 met alleen lager onderwijs heeft gemiddeld nog bijna 14 jaar te leven, waarvan 7 in “goede gezondheid”. Voor zijn leeftijdgenoot die hoger onderwijs heeft gehad, leeft gemiddeld nog 17,5 jaar na zijn 65ste, waarvan bijna 13 in goede gezondheid.

Lage opleiding
Een werknemer met een lage opleiding begint eerder met werken dan een hoger opgeleide. Terwijl de hoger opgeleide van de universiteit afkomt, heeft zijn lager opgeleide leeftijdsgenoot er al jaren van werken opzitten.
Met andere woorden: Als beide groepen met dezelfde leeftijd met pensioen gaan, heeft de lager opgeleide méér jaren gewerkt. En dat terwijl deze – gezien de lagere levensverwachting – korter van zijn pensioen kan genieten.

Visie kroonleden in SER
Opvallend is daarom de stelling van de kroonleden in de SER in de Volkskrant van vandaag dat ook lagere inkomens belang hebben bij een verhoging van de AOW-leeftijd.
Werknemers uit lagere inkomens hebben een lager aanvullend pensioen, waardoor het AOW-deel van het inkomen voor hen zo zwaar telt. “Maar dat betekent tegelijkertijd dat het juist voor die lagere inkomensgroepen extra belangrijk is, dat de toegankelijkheid en betaalbaarheid van de AOW als basispensioen voor de toekomst wordt geborgd”, schrijven de kroonleden in de SER.

Extra afhankelijk zorg
Ook wijzen deze SER-leden erop dat juist deze gepensioneerden omdat hun financiële mogelijkheden beperkt zijn “extra afhankelijk zijn van zorg en aanverwante voorzieningen.” “Juist zij hebben er belang bij dat er als gevolg van de geleidelijke verhoging van de AOW-leeftijd in die sectoren voldoende arbeidskrachten beschikbaar blijven.”

Op macro-niveau kunnen de argumenten kloppen, maar ik betwijfel of deze abstracte redenering op veel begrip kan rekenen van een bouwvakker die langer dan veertig jaar heeft gewerkt voordat hij nu nog met zijn 65ste met pensioen kan, als hij dat al werkend haalt.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Opvallend is dat het kabinet van een oppositiepartij bijval krijgt via een petitie-actie.

Er zijn al veel posters, stickers, actiesongs en strijd-sites tegen de verhoging van de AOW-leeftijd. Onder het motto ‘Samen de crisis te lijf‘ voert de FNV actie. Voorlopig hoogtepunt hiervan moeten ludieke 65 minuten-acties worden op 7 oktober.

De SP houdt het simpel op 65 blijft 65. Vanaf zaterdag voert de partij een grote campagne met radiospots en affiches langs de weg die mensen oproepen om een volkspetitie te tekenen tegen het langer doorwerken.

Protestsong
De partij van de tomaat heeft zelfs een heuse protestsong, een aangepaste versie van het Doe Maar-nummer ‘Sinds een dag of twee‘. In de begeleidende clip zien we zanger Frits Lambrechts, Thé Lau, Henny Vrienten, Bob Fosko, Agnes Kant en andere SP-Kamerleden.

Petitie voor verhoging
Tegen dit soort acties weten de voorstanders van de AOW-verhoging vooralsnog weinig in te brengen. D66 is gisteren een site ‘AOW naar 67‘ gestart met een petitie waarin mensen zich kunnen uitspreken voor een geleidelijke verhoging van de AOW. “Solidariteit tussen generaties, een houdbare AOW. Daar wil ik graag voor werken!”, aldus de site.

Van de werkgevers zijn nog geen acties bekend om werknemers tot hun 67ste in dienst te kunnen houden.

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Slechts één nieuwe term sprong eruit: heroverwegingen. Ook de arbeidsmarkt moet geloven aan discussies over stevige bezuinigingen.

Na 2010 moet er fors worden bezuinigd, heeft het kabinet vandaag in alle toonaarden laten weten. Ook als de economie weer aantrekt, “komt het niet vanzelf goed met de schatkist”.

Breed debat
Het kabinet wil, zoals minister Wouter Bos van Financiën het noemt, “een breed maatschappelijk, politiek debat” over de taken van de overheid en vooral de mogelijkheden om hierop te bezuinigen.
Om deze politieke discussie voor te bereiden, gaan werkgroepen van ambtenaren aan de slag. Op maar liefst 20 terreinen moeten zij – zoals het in ambtelijk jargon heet – “heroverwegingen” maken. Deze moeten politici in staat stellen om “onderbouwde keuzes” te maken voor bezuinigingen. De ambtenaren hebben als enige opdracht meegekregen dat zij op hun terrein een structurele bezuiniging van 20% moeten zien te vinden.

Bezuinigen op arbeidsmarkt
Verschillende thema’s waarvoor de bezuinigingen worden onderzocht, hebben rechtstreeks invloed op de arbeidsmarkt:

De bedoeling is dat de ambtenaren in het tweede kwartaal van 2010 hun werk inleveren. Daarna wordt het pas echt spannend. Gaat het kabinet zelf snoeien of laat het dit ondankbare werk over aan zijn opvolger?

Ook via Twitter kun je Personeelslog volgen: Twitter.com/Personeelslog.

Een jaar geleden schreef Personeelslog over de inzet van topsporters door de recruiters van Defensie.

Voor vier jaar
Het leger heeft een programma waarin topsporters voor vier jaar in dienst worden genomen. In ruil voor publiciteit en voor een deel regulier werk krijgen deze bijzondere werknemers de kans om volop te trainen als topsporter.

“We vinden het belangrijk dat de sporters in de publiciteit etaleren dat ze bij ons werken en dat ze onze cultuur goed uitdragen”, aldus een woordvoerder van Defensie een jaar geleden.

Voorbeeld
Hoe tragisch ook voor Van Gelder, zijn werkgever heeft hem ook nu als voorbeeld gesteld. Defensie gebruikt het incident om zijn werknemers duidelijk te maken dat zij drugs niet tolereert. Van geen enkele werknemer.

In een tijd dat veel bedrijven bezig zijn met ontslagen, is het een vreemde gedachte dat we ons straks weer erg druk zullen maken over de werving van nieuw personeel. Door de vergrijzing en ontgroening is dit echter onvermijdelijk.

Niet alleen recruiters zullen het druk krijgen. Om huidige werknemers zo lang mogelijk in dienst te houden, zullen ook andere HR-professionals veel werk moeten verzetten. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de ideeën die minister Donner heeft over de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd naar 67.

Hoge verwachtingen
Uit een notitie die hij aan de Tweede Kamer heeft gestuurd, blijkt dat Donner hoge verwachtingen heeft van werkgevers. Om hun werknemers zo lang mogelijk inzetbaar te houden, zullen zij volgens het kabinet het nodige moeten ondernemen:

Inzetbaar tot 67ste
Uit deze opsomming blijkt dat de HR-functie de komende jaren alleen maar belangrijker wordt.

Werkgevers die denken dat ze het de komende jaren wel zullen redden door steeds weer jongeren te werven, komen bedrogen uit. Het kabinet zal hen dwingen om te blijven investeren in werknemers. Zodat deze in ieder geval tot hun 67ste inzetbaar blijven voor werk.

Lees ook:
Kabinet waagt zich niet aan definitie van zwaar beroep

Maar voor het kabinet is het niet zo simpel.

Zoals bekend, heeft het kabinet in principe besloten de AOW-gerechtigde leeftijd te verhogen naar 67 jaar. Tot uiterlijk 1 oktober heeft de Sociaal Economische Raad (SER) nog de tijd om een alternatief te bedenken om de AOW betaalbaar te houden.

Zware fysieke arbeid
Vooruitlopend op een definitief besluit heeft minister Donner vrijdag alvast een notitie naar de Tweede Kamer gestuurd. Daarin somt hij nog eens alle argumenten op voor verhoging van de AOW-leeftijd en schetst hij mogelijke scenario’s voor de invoering hiervan.
Zo blijkt minister Donner bereid om – bij wijze van overgangsmaatregel – een uitzondering te maken voor ouderen die “te lang zware fysieke arbeid” hebben verricht. Volgens de minister mag van hen niet worden verwacht dat zij tot hun 67ste doorwerken.

Voortijdig versleten
Minister Donner wil eigenlijk van zware beroepen af. Voorkomen moet worden dat “werknemers zodanige zware arbeid verrichten dat zij voortijdig versleten raken. Ze eerder met pensioen sturen omdat zij versleten zijn, is geen bevredigende oplossing”.
Hij wijst erop dat door een verbetering van de arbeidsomstandigheden (bijvoorbeeld ook met hulpmiddelen) steeds minder mensen jaren achter elkaar zware arbeid verrichten.

En als zware arbeid niet voorkomen kan worden, moeten werkgevers en werknemers er maar voor zorgen dat er een “goed loopbaanbeleid” komt “om medewerkers na een aantal jaren naar een andere, minder zware functie te begeleiden”.

Geen gratis ritje
Omdat het nu nog niet zover is, lijkt Donner oudere werknemers tegemoet te komen. Maar van harte gaat het niet. Zo wil de minister niet aangeven wat een zwaar beroep is. Dat moeten sociale partners doen.
En dat is in de ogen van Donner geen gratis ritje. Want de sociale partners moeten tegelijk aangeven hoe zij zelf de gevolgen van een zwaar beroep opvangen; bijvoorbeeld via een verbetering van de arbeidsomstandigheden, loopbaanbeleid of eventueel een specifiek aanvullend pensioen.

Drempel
Alsof deze drempel niet hoog genoeg is, werpt de minister nog allerlei gedetailleerde vragen op. Deze geven aan dat het maken van een uitzondering voor mensen in zware beroepen in ieder geval voor Donner zelf niet eenvoudig is.

Blijft de vraag: welke werkgever heeft straks een kantoorbaan voor de versleten parketlegger?

Lees ook:
Langer doorwerken: leveren ouderen hun geld wel op?
Loon naar leeftijd ter discussie

Staatssecretaris Ank Bijleveld van Binnenlandse Zaken benadert deze groepen anders; als “trotse professionals” die omkomen in het papierwerk.

In opdracht van Bijleveld is het boek ‘Beroepstrots, een ongekende kracht’ geschreven. Hierin vertellen professionals wat beroepstrots voor hen betekent en hoe zij de verhouding met het management zien.

Vier wensen
Uit het boek komen vier wensen naar voren van professionals:

Papierwerk
De vermindering van het papierwerk is één van de wensen van de professionals waar het kabinet aan werkt. Via de site Mijn echte werk kunnen werknemers in de zorg, het onderwijs, de sociale zekerheid en bij de politie melding maken van “ingewikkelde formulieren, gebruikersonvriendelijke systemen of andere administratieve lasten”. Ook kunnen zij praktische oplossingen insturen.

Belastinggeld
Inmiddels zijn er via de site 146 meldingen van bureaucratische ergernissen binnengekomen.

Omdat de meldingen niet op de site worden gepubliceerd, kunnen we helaas niet meegriezelen met de professionals. Ook kunnen we niet beoordelen of de “hardwerkende” verpleger, politieagent en onderwijzer niet gewoon last hebben van de verantwoording die burgers, politici voorop, vragen in ruil voor belastinggeld.

Door aanpassing van regelingen voor vervroegde uitttreding (VUT, prepensioen) en voor sociale zekerheid (WAO,WW) werken steeds meer werknemers langer door. Volgens het CPB-rapport ‘Rethinking Retirement’ zal in 2020 de arbeidsparticipatie van 55- tot 65-jarigen zijn gestegen tot 60%. Als deze voorspelling uitkomt, zal Nederland behoren tot één van de beter presterende landen in de OESO.

Gouden kooi
Tegelijkertijd constateert het CPB dat er nauwelijks een arbeidsmarkt is voor ouderen. “Bedrijven zijn terughoudend bij het aannemen van werknemers boven de 55 jaar. De lonen van veel werknemers stijgen met de duur van het dienstverband, en door de strenge ontslagbescherming blijven oudere werknemers in een soort ‘gouden kooi’ gevangen. In vergelijking met andere landen is de gemiddelde duur van het dienstverband in Nederland hoog, en de baan-naar-baan mobiliteit laag.”

Te lage productiviteit
Volgens het CPB zijn er verdere hervormingen noodzakelijk. Anders bestaat het “risico dat Nederland een land wordt waarin weliswaar tot op hoge leeftijd wordt doorgewerkt, maar waarbij veel mensen niet op de beste plek zitten en een te lage productiviteit hebben”.
En nu we met z’n allen ouder worden en langer werken, wordt dat een dure aangelegenheid.

Loon naar werk
Om tot een echte arbeidsmarkt voor ouderen te komen, moet de mobiliteit omhoog en moeten oudere werklozen meer kansen krijgen. “Het kernprobleem is dat loon naar leeftijd wordt betaald in plaats van loon naar werk”, aldus het CPB.

Het CPB ziet drie soorten oplossingen:

Slot forceren
Maar wie durft het slot van de gouden kooi te forceren?

De discussies over het ontslagrecht hebben duidelijk gemaakt dat vakbonden en de meeste politieke partijen een confrontatie met hun traditionele, oudere achterban niet aandurven.
Er is dan ook moed voor nodig om werknemers te vertellen dat zij rechten moeten inleveren en langer moeten werken, terwijl velen nog steeds dromen van een Zwitser Leven-pensioen vóór hun 65ste.

Lees ook:
Langer doorwerken: leveren ouderen hun geld wel op?

De nullijn wordt ook wel bevriezing van de lonen genoemd. Maar wat is het eigenlijk?

Koopkracht
In de praktijk wordt het begrip op verschillende manieren uitgelegd. De een spreekt van een nullijn als de koopkracht niet verandert, de ander als het bedrag op het loonstrookje hetzelfde blijft.
Voor onze portemonnee is het belangrijkst: wat bedoelt het kabinet?

Loonmatiging
Met het herstelplan (”Werken aan toekomst, een aanvullend beleidsakkoord bij ’samen werken, samen’ “) heeft het kabinet met de sociale partners afgesproken dat in het bedrijfsleven de lonen gematigd worden als er nieuwe CAO’s worden afgesloten. Zonder dit nader te omschrijven, spreekt het kabinet van “een verantwoorde loonontwikkeling“.

3,2 miljard bezuinigen
Voor de collectieve sector is het kabinet veel duidelijker. Want in 2011 wil het kabinet 3,2 miljard euro besparen op lonen en uitkeringen in de collectieve sector: “Lopende CAO’s worden ongemoeid gelaten en nieuwe CAO’s worden op nominaal nul gezet”. Dat betekent dat ambtenaren (en andere groepen die op deze manier op nul worden gezet) koopkracht verliezen als de prijzen blijven stijgen.

Een geluk bij een ongeluk is dat inflatie laag is. Voor 2009 en 2010 zullen de prijzen 1% per jaar stijgen, is de voorspelling van het Centraal Planbureau.

De Engelse regering heeft ruim 14 miljoen euro over om werknemers die slachtoffer worden van de recessie, psychische hulp te bieden. Dat meldt Personnel Today.

Schulden en scheidingen
Volgens het Engelse kabinet krijgen veel werknemers te maken met werkloosheid en problemen die daarmee kunnen samenhangen, zoals schulden en scheidingen. Om depressies tegen te gaan bij ontslagen werknemers, stelt het kabinet extra geld beschikbaar.

Depressieve werklozen kunnen straks via internet, een telefonische hulplijn en via een netwerk van begeleiders advies krijgen over de aanpak van hun problemen. Daarnaast kunnen ze gebruik maken van gesprekstherapie.
Overigens zal het zeker tot 2010 duren voordat alle regio’s het complete hulppakket kunnen bieden.

Vergaderende coalitiepartijen
Inmiddels vergaderen in Nederland de coalitiepartijen al dagen over het pakket aan maatregelen waarmee het kabinet de recessie moet bestrijden. Zal psychische hulp aan ontslagen werknemers straks ook in dit pakket zitten?

Al enige tijd experimenteren verschillende sociale diensten in Engeland met ‘Voice Risk Analysis’. Zij maken daarbij gebruik van een methode die een Engels bedrijf heeft ontwikkeld om kleine veranderingen in de stem waar te nemen als mensen tijdens een telefoongesprek liegen.

Succesvol
De proeven met deze nieuwe techniek waren zo succesvol dat Engeland deze nu landelijk gaat invoeren om fraude met uitkeringen tegen te gaan. Tijdens één van de pilots hebben medewerkers van de Londense sociale dienst 2.000 mensen met een uitkering telefonisch gecontroleerd. Op basis van het systeem en het nader onderzoek dat erop volgde, heeft de sociale dienst de uitkering (gedeeltelijk) gestopt van 261 mensen vanwege fraude.

Overigens willen Engelse werkgevers hetzelfde systeem gebruiken om ziekmeldingen van werknemers te controleren.

Maar blijft lang haar toegestaan?

“Politiemensen moeten neutraal gekleed zijn, gezag uitstralen, en geen veiligheidsrisico’s lopen door sieraden. Zichtbare tatoeages, zichtbare piercings en grote sieraden passen daar niet bij. Ook kledingstukken als hoofddoekjes of keppeltjes of sieraden als kruisjes of een roze driehoek die uiting geven aan een bepaalde religie of levensstijl horen niet bij politiemensen die met het publiek in contact komen”, aldus het persbericht dat de RVD vandaag na de ministerraad heeft verspreid.

Gezagsuitstraling
Voor de beperking van de vrijheid van deze overheidswerknemers geeft het persbericht een uitgebreide verklaring.

“De politie is er voor iedereen. Politiemensen die in contact komen met het publiek moeten onmiddellijk inzetbaar zijn. De neutrale en onpartijdige uitstraling van de politie moet op elk moment en voor iedereen gewaarborgd zijn. Niet-neutrale uitingen kunnen de gezagsuitstraling en neutraliteit van politiemensen aantasten. De legitimiteit van de politie bij het uitoefenen van haar bijzondere overheidstaak, met gebruik van dwangmiddelen en wapens, maakt deze beperking noodzakelijk.
Verder kunnen bepaalde accessoires als halskettingen, oorbellen en piercings de veiligheid van politiemensen zelf en hun collega’s in gevaar brengen als zij lichamelijk moeten ingrijpen en er bijvoorbeeld een vechtpartij ontstaat. Daarom zijn dit soort sieraden niet toegestaan. Dit geldt zowel voor mannen als voor vrouwen.”

Lang haar?
Over de aanscherping van de kledingvoorschriften wil het kabinet overleggen met de politiebonden, die kritisch hebben gereageerd op de plannen.

Opvallend genoeg wordt in het persbericht niet gesproken over de haardracht van de agent. Toen het AD begin oktober schreef over de plannen, was ook “geverfd of lang haar” nog taboe.
Is de minister bang dat ze met zo’n verbod ongeoorloofd onderscheid maakt tussen man en vrouw? Of vreest zij dat een verbod op trendy kapsels de politie teveel hindert bij het werven van nieuwe agenten?

Lees ook:
Minister wil af van trendy agenten.

Neemt de minister afscheid van het streven dat de overheid, en ook de politie, een afspiegeling moet zijn van de maatschappij?

De minister heeft haar plannen voor het aangescherpte kledingvoorschrift in een brief toegelicht aan de vier politiebonden. Volgens het AD vind de minister strenge eisen aan kleding en uiterlijk van agenten noodzakelijk voor een “onpartijdige en neutrale politie”.

Diversiteit
Vorige maand schreef de minister nog mooie woorden over diversiteit in haar ‘Trendnota Arbeidszaken Overheid 2009′.

“De samenleving moet zichzelf in de publieke sector kunnen herkennen. Een diverse personeelssamenstelling geeft herkenning en wekt daarmee vertrouwen: bij maatschappelijke vraagstukken worden verschillende perspectieven meegenomen. Evenwichtig opgebouwde teams functioneren bovendien beter en zijn innovatiever en creatiever. Daarom is het noodzakelijk – zeker in een krappe arbeidsmarkt – rekening te houden met diversiteit bij instroom, doorstroom en behoud van personeel. Een divers personeelsbestand draagt bij aan kwaliteit voor nu en in de toekomst.”

Kennelijk betekent diversiteit niet dat ook werknemers die meedoen aan modetrends, straks nog welkom zijn in het politie-uniform.

Eerder had de minister op basis van demografische trends berekend dat zij de komende 10 tot 15 jaar bijna de helft van het politiepersoneel moet zien te vervangen. Met de krappe arbeidsmarkt is dat al een hele klus. Met de nieuwe kledingvoorschriften maakt de minister het er niet makkelijker op.